Tác động kéo dài từ việc kích thích tài khóa và tiền tệ quá đà

Tác động kéo dài từ việc kích thích tài khóa và tiền tệ quá đà

19:26 23/04/2024

Bạn có nhận ra nền kinh tế Mỹ vẫn đang trong trạng thái kích thích hậu đại dịch?

Khi Mỹ công bố mức tăng trưởng tổng sản phẩm quốc nội cuối tháng này, dự kiến tốc độ này sẽ đạt ít nhất 2% trong quý thứ bảy liên tiếp, bất chấp kỳ vọng thường thấy trước đây rằng việc tăng lãi suất của Cục Dự trữ Liên bang sẽ gây ra suy thoái kinh tế. Các nhà kinh tế đầu tiên gọi những dự báo đó là “hạ cánh nhẹ nhàng”. Giờ đây, họ đang nói về “không hạ cánh”.

Các mô hình dự báo thông thường đã sai hơn bình thường trong quá trình phục hồi sau đại dịch này. Nhưng tại sao? Có lẽ lời giải thích bị bỏ qua nhiều nhất về khả năng phục hồi của Mỹ là, hơn nhiều so với các nước phát triển khác, Mỹ vẫn tiếp tục kích thích nền kinh tế của mình sau khi cuộc suy thoái năm 2020 kết thúc.

Một số biện pháp kích thích tài khóa và tiền tệ vẫn đang có tác động lên hệ thống, giữ cho mức tăng trưởng cao một cách giả tạo và làm tăng giá cả tiêu dùng lẫn giá tài sản.

Sau khi đại dịch xảy ra, các tổng thống Donald Trump và Joe Biden đã tung ra khoản chi tiêu mới khoảng 10 nghìn tỷ USD, trong số đó là 8 nghìn tỷ USD sau khi cuộc suy thoái ngắn ngủi do lệnh phong tỏa gây ra vào đầu năm 2020 kết thúc. Chi tiêu thường niên của chính phủ Hoa Kỳ cao hơn khoảng 2 nghìn tỷ USD so với định mức trước đại dịch và đang trên đà lập kỷ lục về tỷ trọng trong GDP.

Trong khi đó, phần còn lại của thế giới phát triển lại đang đi theo một hướng khác. Trong những năm kể từ khi bắt đầu đại dịch, thâm hụt tài khóa ngày càng tăng lên tới 40% GDP ở Mỹ, gấp đôi mức trung bình ở châu Âu và cao hơn một phần ba so với ở Anh.

Theo một số ước tính, kích thích tài khóa chiếm hơn 1/3 mức tăng trưởng của Hoa Kỳ trong năm 2023; nếu không có nó, Hoa Kỳ sẽ không nhìn như một điều kỳ diệu so với các nền kinh tế phát triển khác.

Thậm chí còn được đánh giá thấp hơn sự thúc đẩy từ chi tiêu chính phủ nhanh chóng là cách mà tăng trưởng tiền tệ đã thúc đẩy nền kinh tế và thị trường tài chính. Fed đã tạo ra rất nhiều tiền trong thời kỳ đại dịch đến nỗi theo một số đo lường, lượng tiền dư thừa vẫn chưa được nền kinh tế hấp thụ hoàn toàn.

Thước đo rộng về cung tiền được gọi là M2, bao gồm tiền mặt nắm giữ trong tài khoản thị trường tiền tệ và tiền gửi ngân hàng, cũng như các hình thức tiết kiệm khác, vẫn cao hơn nhiều so với xu hướng trước đại dịch. Ở Châu Âu và Vương quốc Anh, nơi kích thích tiền tệ ít hơn, M2 đã giảm trở lại dưới mức xu hướng.

Sự dư thừa thanh khoản này đã chống lại việc Fed tăng lãi suất và giúp giải thích hành vi hiện tại của giá tài sản. Thu nhập doanh nghiệp tăng nhờ tốc độ tăng trưởng GDP mạnh mẽ, nhưng giá cổ phiếu – chưa kể bitcoin, vàng và nhiều thứ khác – thậm chí còn tăng nhanh hơn. Sự kết hợp kỳ lạ này - định giá cổ phiếu cao hơn mặc dù lãi suất cao hơn - đã không xảy ra trong bất kỳ giai đoạn thắt chặt nào của Fed kể từ cuối những năm 1950.

Một hành động đáng chú ý tương tự cũng xảy ra trên thị trường nhà ở Hoa Kỳ; mặc dù lãi suất thế chấp cao hơn nhưng giá nhà vẫn tăng đều đặn và nhanh hơn so với các quốc gia phát triển khác. Kể từ năm 2020, tổng giá trị tài sản ròng của các hộ gia đình Mỹ đã tăng gần 40 nghìn tỷ USD lên 157 nghìn tỷ USD, nhờ giá nhà và cổ phiếu. Đối với những người khá giả hơn, “hiệu ứng giàu có” này là một bước ngoặt đáng mừng. Nhiều người Mỹ lên kế hoạch đi nghỉ ở nước ngoài vào mùa hè này hơn bao giờ hết kể từ khi dữ liệu bắt đầu được ghi chép vào những năm 1960. Đối với những người nghèo hơn, những người nghỉ hè ở trong nước, không sở hữu nhà và có xu hướng trẻ hơn, hiệu ứng này ít đúng hơn.

Tất nhiên, có những lời giải thích hợp lý khác cho khả năng phục hồi của Hoa Kỳ, bao gồm cả sự gia tăng số lượng người nhập cư và sự bùng nổ của AI. Hơn nữa, nhiều con nợ Mỹ đang trả lãi suất cố định và sẽ không bị ảnh hưởng bởi lãi suất tăng cho đến khi họ cần tái cấp vốn cho khoản vay của mình. Các ưu đãi mới của chính phủ đang thu hút hàng tỷ USD đầu tư vào các ngành công nghiệp được trợ cấp, từ công nghệ xanh đến chip máy tính.

Nhưng điều này có vẻ rõ ràng: với cả giá tiêu dùng và giá tài sản ở Mỹ đều cao hơn so với các nước khác, nền kinh tế đang quá nóng và Fed có ít dư địa để cắt giảm lãi suất hơn dự kiến. Chừng nào lãi suất còn cao hơn trong thời gian dài, Mỹ sẽ gặp rắc rối tồi tệ hơn nếu tiếp tục thâm hụt ngân sách ở mức gần 6% GDP; con số này gấp đôi mức trung bình trước đại dịch của Hoa Kỳ và gấp sáu lần mức trung bình của Tây Âu. Hoa Kỳ không thể duy trì sự kích thích mạnh mẽ như vậy mãi mãi và chi tiêu của chính phủ đã và đang chậm lại.

Tuy nhiên, kinh tế học không phải là một môn khoa học chính xác và thật khó để biết chính xác khi nào tác động từ gói kích thích trong quá khứ sẽ kết thúc. Nhưng một khi điều đó xảy ra, việc hạ cánh có thể diễn ra nhanh hơn bất kỳ mô hình thông thường nào hiện nay.

FT.

Broker listing

Cùng chuyên mục

Những cố phiếu hưởng lợi từ việc áp thuế mới nhất của Hoa Kỳ lên hàng hóa Trung Quốc
Tuấn Hưng

Tuấn Hưng

Junior Analyst

Những cố phiếu hưởng lợi từ việc áp thuế mới nhất của Hoa Kỳ lên hàng hóa Trung Quốc

Vào ngày 14/5, chính quyền của Tổng thống Mỹ Joe Biden thông báo tăng mạnh thuế đối với một loạt hàng hoá Trung Quốc và nhiều nhà phân tích đang cho rằng sẽ có khả năng Châu Âu cũng sẽ tăng mức thuế quan với mặt hàng Trung Quốc và nhiều khả năng Trung Quốc sẽ có những động thái trả đũa. Bài viết dưới đây tổng hợp ý kiến của các chuyên gia quanh những nhóm nganh và cổ phiếu hưởng lợi từ việc áp đặt thuế quan mới này của Hoa Kỳ.
Báo cáo hàng tuần của Kaiko Research với tâm điểm xung quanh việc hạn chót để đăng ký ETF ETH đang đến gần
Tuấn Hưng

Tuấn Hưng

Junior Analyst

Báo cáo hàng tuần của Kaiko Research với tâm điểm xung quanh việc hạn chót để đăng ký ETF ETH đang đến gần

Thị trường tiền crypto và thị trường chứng khoán đang tăng mạnh sau báo cáo lạm phát tại Hoa Kỳ ổn định. Trong một tin tức khác, CME được cho là đang lên kế hoạch triển khai giao dịch tiền điện tử, Thượng viện đã bỏ phiếu hủy bỏ chính sách kế toán tiền điện tử gây tranh cãi và hiện đang có hơn hơn 400 tổ chức tài chính đã đầu tư vào quỹ ETF BTC của Blackrock. Tuần này chúng ta sẽ tìm hiểu về cấu trúc thị trường của ETH trước ngày deadline của việc xin cấp phép ETF, khả năng phục hồi của meme token, hoạt động tiền điện tử đang gia tăng ở Mỹ và việc thanh khoản Altcoin đang được cải thiện.
ECB - khó có khả năng cắt giảm lãi suất
Nguyễn Phương Anh

Nguyễn Phương Anh

Junior Analyst

ECB - khó có khả năng cắt giảm lãi suất

Chắc chắn, ECB sẽ thực hiện việc cắt giảm lãi suất lần thứ nhất vào đầu tháng 6. Mọi thắc mắc xoay quanh việc ECB sẽ cắt giảm lãi suất ở mức bao nhiêu, và lãi suất sẽ kết thúc ở mức nào trong dài hạn. Bài viết này sẽ phân tích lý do tại sao ECB khó có thể hạ lãi suất tiền gửi xuống dưới 3%.
Thấy được gì sau cơn sốt cổ phiếu Meme trên thị trường chứng khoán?
Nguyễn Phương Anh

Nguyễn Phương Anh

Junior Analyst

Thấy được gì sau cơn sốt cổ phiếu Meme trên thị trường chứng khoán?

Các nhà đầu tư cá nhân hò reo nhau trên các nền tảng mạng xã hội để cùng nhau mua vào những cổ phiếu bị các quỹ bán khống. Tuy nhiên, bối cảnh hiện tại đã rất khác so với năm 2021, khi đám đông bán lẻ có thể kéo lãi suất chạm đáy, lạm phát ở mức dễ chịu, và thương mại điện tử gia tăng để có thể biện minh cho mức định giá cao chót vót. Bài viết này sẽ cung cấp cho bạn đọc một số nhận định cơ bản từ hiện tượng này.
Seeking Alpha: Liệu giá dầu đã tạo xong đáy hay chưa?
Nguyễn Phương Anh

Nguyễn Phương Anh

Junior Analyst

Seeking Alpha: Liệu giá dầu đã tạo xong đáy hay chưa?

Giá dầu thô Brent và WTI đã có tuần dao động trong biên độ thấp nhất (khoảng $3/thùng) kể từ tháng Ba và xu hướng đã giảm kể từ khi vượt các mốc kháng cự quan trọng. Tuy nhiên, bài viết dưới đây nhận định giá dầu đang tạo đáy. Hãy cùng đọc những phân tích chuyên sâu.
Làn sóng lạm phát hiện tại sẽ còn kéo dài
Nguyễn Phương Anh

Nguyễn Phương Anh

Junior Analyst

Làn sóng lạm phát hiện tại sẽ còn kéo dài

Lạm phát tháng 4 đã phá huỷ mọi nỗ lực của Fed, giữ tỉ lệ ở mức 0.3% trong tháng và 3.4% trong năm. Hai làn sóng lạm phát: lạm phát do cầu kéo (demand-pull) trong ngắn hạn và lạm phát do chi phí đẩy (cost-push) kéo dài đến từ việc in thêm quá nhiều tiền. Kế hoạch của Fed nhằm thu hẹp bảng cân đối kế toán trị giá 8 nghìn tỷ USD là một thử nghiệm chưa từng có, tiềm ẩn những rủi ro nghiêm trọng.
Forex Forecast - Diễn đàn dự báo tiền tệ