Hệ thống tài chính toàn cầu đối mặt với nguy cơ phân mảnh rõ rệt

Hệ thống tài chính toàn cầu đối mặt với nguy cơ phân mảnh rõ rệt

Huyền Trần

Huyền Trần

Junior Analyst

15:23 13/05/2024

Trật tự tài chính do Mỹ thiết lập sẽ có xáo trộn trong thời gian tới?

Cách đây mười năm, một phóng viên đang tham gia buổi họp tại VTB Capital, một chi nhánh của ngân hàng lớn thứ hai ở Nga, gần Ngân hàng Anh. Trong buổi phỏng vấn cho một công việc sau đại học, cảm giác lo lắng đã bắt đầu trỗi dậy. Một tên lửa của Nga đã bắn hạ chiếc máy bay MH17 từ Amsterdam đến Kuala Lumpur khi nó đang bay qua Ukraine. Nhiều công ty Nga đã phải chịu ảnh hưởng bởi các biện pháp trừng phạt từ phương Tây do việc thôn tính Crimea vào đầu năm đó. Hiện tại, các biện pháp trừng phạt đang được tăng cường và ngân hàng mẹ của VTB Capital đang là một trong những mục tiêu hàng đầu. Vì vậy, cảm giác lo lắng dần lớn lên: làm sao để hỏi người đàn ông ngồi bên cạnh, người đang có vẻ hơi đáng lo ngại, rằng liệu VTB sẽ tồn tại trong vài tháng tới không?

Thực sự, điều đó đã xảy ra. Chi nhánh của VTB tại London đã luôn bận rộn trong nhiều năm. Cuộc xâm lược Ukraine của Nga vào năm 2022 cuối cùng đã dẫn đến các biện pháp trừng phạt đủ nghiêm khắc để đóng cửa chi nhánh ở London, nhưng hoạt động kinh doanh của chi nhánh này vẫn tiếp tục được thực hiện tại Moscow. Một điều mà vào thập kỷ 1990 hoặc 2000 sẽ không thể tưởng tượng được, khi trật tự tài chính giống như một hệ thống trục và nan hoa do Mỹ thống trị ở trung tâm, VTB vẫn tiếp tục cung cấp vốn cho khu vực châu Phi gần Sahara, Đông Âu và châu Á, mà không cần phụ thuộc vào các nước phương Tây. Đối với một nhân viên ngân hàng ở Moscow, toàn cầu hóa vẫn còn tồn tại. Chỉ là nó không còn liên quan đến Mỹ và các đồng minh của nó nữa.

Trường hợp của VTB đã cho thấy một sự thay đổi đột phá trong hệ thống tài chính toàn cầu. Báo cáo đặc biệt này lập luận rằng nhiều lực lượng - một số đã tồn tại từ lâu, một số mới nổi - đã kết hợp nhau để giảm sự phụ thuộc của hệ thống này vào vốn, tổ chức và mạng lưới thanh toán phương Tây, đặc biệt là Mỹ.

Nhìn vào sự thay đổi đáng kể trong địa lý kinh tế thế giới trong vài thập kỷ qua, điều này có lẽ là điều không thể tránh khỏi. Rõ ràng nhất, sự tăng trưởng nhanh chóng của Trung Quốc đã khiến tỷ trọng sản lượng kinh tế toàn cầu của nước này tăng vọt (xem biểu đồ). Nhưng cũng có nhiều quốc gia khác đã phát triển cùng với Trung Quốc. Vào đầu những năm 1990, mười nền kinh tế mới nổi lớn nhất của ngày nay chỉ chiếm khoảng 12% sản lượng kinh tế toàn cầu. Nhưng tới thời điểm hiện tại họ đóng góp khoảng một phần ba sản lượng kinh tế thế giới.

Phân phối thu nhập và tài sản

Hậu quả của việc thay đổi này là rất lớn. Hệ thống tài chính đồng nhất do Mỹ thống trị, dù tốt hay xấu , đều đã đa dạng hóa đến mức mà một phần lớn của nó có thể thoát ra và phát triển theo hướng riêng của mình. Các trung tâm tài chính của các quốc gia châu Á như Singapore, Hong Kong và Tokyo, cùng với những thành phố mới nổi như Shanghai, Bắc Kinh và Dubai, đang đuổi kịp với New York và London. Nhiều thị trường vốn của các quốc gia cũng đã phát triển. Trong khi trước đây, thị trường chứng khoán lớn thường chỉ thuộc về các nền kinh tế phát triển, và doanh nghiệp ở nơi khác thường phải tìm kiếm vốn ở nước ngoài, nhiều thị trường mới nổi ngày nay đã có sàn giao dịch phát triển của riêng mình. Hơn nữa, các quốc gia trước đây phải phát hành nợ chính phủ bằng Đô la Mỹ thì giờ đây có thể phát hành nợ bằng đồng tiền của họ.

Có rất nhiều điều để ăn mừng về điều này. Trong kỷ nguyên cũ của hệ thống tài chính toàn cầu, chính sách tiền tệ của Mỹ, các nhà đầu tư thất thường và sự quản lý yếu kém của các ngân hàng đã khiến các cuộc khủng hoảng lan ra khắp thế giới (với sự trợ giúp từ châu Âu). So với điều đó, hệ thống tài chính hiện tại đã phân tán hơn và có vẻ ổn định hơn. Các quốc gia đã trở nên mạnh mẽ hơn đối với sự biến động và sự sụp đổ định kỳ của hệ thống. Chỉ cần nhìn vào việc không có sự sụp đổ của các thị trường trong hai năm qua khi Fed đã tăng lãi suất nhanh hơn bất kỳ thời điểm nào kể từ những năm 1980. Các quốc gia nghèo cũng đang bắt đầu xây dựng cơ sở hạ tầng tài chính quan trọng của riêng họ, khi các hệ thống thanh toán quốc gia mới được triển khai. Do mối đe dọa cạnh tranh mà chúng mang lại, các doanh nghiệp cũng đang nâng cấp kỹ thuật số phức tạp và đua nhau giảm chi phí.

Sự leo thang căng thẳng địa chính trị hoặc chiến tranh có thể khiến hệ thống tan rã

Tuy nhiên, cũng có những mối nguy hiểm đang rình rập. Sự leo thang căng thẳng địa chính trị hoặc chiến tranh có thể kéo hệ thống ra tan rã hoàn toàn. Một thế giới trong đó các quốc gia, nhà đầu tư và doanh nghiệp phải chọn một khối và không bao giờ muốn mạo hiểm đứng ra ngoài bởi sẽ phải đối mặt với nghèo khó, biến động và có thể dễ bị xung đột hơn. Các lệnh trừng phạt tài chính, chủ nghĩa bảo hộ và sự sắp xếp lại các dòng vốn về mặt địa chính trị đều dễ làm cho thế giới bị tan rã. Đáng tiếc cho các quốc gia muốn thoát khỏi vùng ảnh hưởng của Mỹ, những lực lượng này không thể làm suy yếu sự thống trị của Đô la trong hệ thống tài chính toàn cầu, mà còn làm nó mạnh hơn so với các đối thủ. Kết quả làm gia tăng sự phụ thuộc vào hệ thống tài chính của Mỹ, ngay cả khi các phần khác của hệ thống đang dần phân mảnh.

Một thế giới mới nguy hiểm

Bây giờ, hình dạng của hệ thống đang không ổn định. Kết hợp sự phát triển của các cực phi phương Tây với khoảng cách địa chính trị đang thay đổi giữa chúng, và thật dễ dàng để tưởng tượng rằng hình dạng đó đang thay đổi đột ngột, với những hậu quả khó lường.

Điều này quan trọng vì hệ thống tài chính toàn cầu không chỉ là một khái niệm trừu tượng mà còn là một thực thể liên quan đến hầu hết mọi khía cạnh của đời sống kinh tế. Nó chi phối cách các quốc gia, công ty và cá nhân tiếp cận vốn, điều này quyết định triển vọng tăng trưởng và phát triển của họ. Hệ thống thanh toán rất quan trọng đối với thương mại, nó cho phép nhiều người có thể chia sẻ, tạo ra của cải cho thế giới hơn. Trong tình huống tốt nhất, nó kéo gần khoảng cách giữa các đối thủ. Vậy nên, chúng ta hãy bắt đầu tìm hiểu với những thế lực đang đẩy chúng ra xa nhau.

The Economist

Broker listing

Thư mục bài viết

Cùng chuyên mục

Seeking Alpha: Liệu giá dầu đã tạo xong đáy hay chưa?
Nguyễn Phương Anh

Nguyễn Phương Anh

Junior Analyst

Seeking Alpha: Liệu giá dầu đã tạo xong đáy hay chưa?

Giá dầu thô Brent và WTI đã có tuần dao động trong biên độ thấp nhất (khoảng $3/thùng) kể từ tháng Ba và xu hướng đã giảm kể từ khi vượt các mốc kháng cự quan trọng. Tuy nhiên, bài viết dưới đây nhận định giá dầu đang tạo đáy. Hãy cùng đọc những phân tích chuyên sâu.
Làn sóng lạm phát hiện tại sẽ còn kéo dài
Nguyễn Phương Anh

Nguyễn Phương Anh

Junior Analyst

Làn sóng lạm phát hiện tại sẽ còn kéo dài

Lạm phát tháng 4 đã phá huỷ mọi nỗ lực của Fed, giữ tỉ lệ ở mức 0.3% trong tháng và 3.4% trong năm. Hai làn sóng lạm phát: lạm phát do cầu kéo (demand-pull) trong ngắn hạn và lạm phát do chi phí đẩy (cost-push) kéo dài đến từ việc in thêm quá nhiều tiền. Kế hoạch của Fed nhằm thu hẹp bảng cân đối kế toán trị giá 8 nghìn tỷ USD là một thử nghiệm chưa từng có, tiềm ẩn những rủi ro nghiêm trọng.
Việc tăng thuế lên xe điện Trung Quốc có thể không giải quyết được gì
Nguyễn Phương Anh

Nguyễn Phương Anh

Junior Analyst

Việc tăng thuế lên xe điện Trung Quốc có thể không giải quyết được gì

Chính quyền Biden đã áp mức thuế mới đối với xe điện, tấm pin mặt trời và pin dành cho xe điện của Trung Quốc. Động thái này nhằm bảo vệ ngành năng lượng sạch của Mỹ khỏi sự thống trị của Trung Quốc. Trung Quốc có thể đáp trả bằng cách áp thuế đối với xe điện của Mỹ và nhắm mục tiêu vào xuất khẩu nông sản của Mỹ, có khả năng làm leo thang xung đột thương mại. Bài phân tích bên dưới về quan hệ thương mại giữa Mỹ và Trung Quốc, sự hiện diện của nước này trong ngành xe điện toàn cầu và khả năng trả đũa từ Trung Quốc cho thấy Mỹ không thể thu được nhiều lợi ích từ các mức thuế này.
Forex Forecast - Diễn đàn dự báo tiền tệ