Fed và sai lầm lịch sử mang tên "lạm phát"

Tú Đỗ

Tú Đỗ

Senior Economic Analyst

22:43 28/04/2022

Fed có đầy đủ công cụ để chống lại lạm phát nhưng lại đã sử dụng chúng một cách quá chậm trễ

Một trong những vai trò quan trọng nhất của các Ngân hàng Trung ương là mang tới sự an tâm cho nền kinh tế bằng cách giữ lạm phát ở mức thấp và ổn định. Cục dự trữ liên bang Mỹ rất tiếc đã không làm được điều này. Chỉ số giá tiêu dùng của Mỹ trong tháng 3 vừa qua đã tăng tới 8.5% so với cùng kỳ năm trước, mức tăng cao nhất kể từ năm 1981. Lạm phát vốn không phải chỉ số nhận được nhiều sự quan tâm trong một thời gian tương đối dài trước đây, thế nhưng hiện tại đã có khoảng 1/5 người dân Mỹ nói rằng lạm phát đang là vấn đề quan trọng bậc nhất tại quốc gia này, tổng thống Joe Biden buộc phải ra lệnh sử dụng dầu từ kho dự trữ nhằm hạ nhiệt bớt cho giá dầu và các thành viên của đảng Dân chủ lại sốt sắng đi tìm người để đổ lỗi, từ những thương nhân tham lam cho tới vị tổng thống ở nước Nga xa xôi.

Tuy vậy chính Fed mới là người cần chịu trách nhiệm lớn hơn cả khi họ có đủ các công cụ chống lạm phát trong tay nhưng lại không sử dụng chúng kịp thời. Hệ quả đó là một nền kinh tế lớn và phát triển nhất thế giới bị đẩy vào tình trạng quá nóng. Mặc dù có thể lạm phát cuối cùng cũng sẽ tạo đỉnh, tuy nhiên để trở lại mục tiêu 2% trước đây sẽ là cả một chặng đường dài.

Một số nhà làm luật tại Mỹ đã lấy mức tăng giá 7.5% tại khu vực Euro hay 7% tại Anh để chỉ ra rằng lạm phát là một vấn đề toàn cầu. Thế nhưng cần nhắc lại rằng gần 3/4 lạm phát tại khu vực Euro bị gây ra bởi xu hướng tăng vọt của giá năng lượng và thực phẩm. Nếu loại bỏ giá năng lượng và thực phẩm, lạm phát tại Châu Âu chỉ là khoảng 3%, trong khi đó tại Mỹ là 6.5%. Cùng với đó, thị trường lao động tại Mỹ cũng đang trở nên quá nóng với tốc độ tăng tiền lương bình quân gần 6%. Xu hướng giảm gần đây của giá dầu, oto cũ và chi phí vận chuyển có thể đồng nghĩa rằng lạm phát sẽ dần hạ nhiệt trong vài tháng tới. Dẫu vậy, mặt bằng giá cả vẫn sẽ duy trì ở mức cao khi các yếu tố gây áp lực vẫn còn hiện hữu.

Trong bối cảnh tổng thống Biden tung ra những gói kích thích tài khóa khổng lồ ra nền kinh tế, Fed đáng ra phải là người kìm hãm bớt tình hình. Tuy nhiên việc không thể dự đoán được hướng đi tiếp theo của nền kinh tế khiến cho cơ quan này chần chừ trong việc hành động. Điều này một phần còn do sự thay đổi trong mục tiêu của cơ quan này khi muốn theo đuổi một sự phục hồi "toàn diện" của nền kinh tế. Vào tháng 9/2020, Fed thông báo cam kết sẽ không tăng lãi suất cho tới khi lao động đạt được mức toàn dụng tối đa.

Giờ đây, chính Fed đang phải cố gắng giải quyết mớ hỗn độn mà mình gây ra. Vào tháng 12 năm ngoái, cơ quan này chỉ dự kiến tăng 0.75% lãi suất trong năm 2022. Thế nhưng tại thời điểm hiện tại, mức tăng dự kiến đã lên tới 2.5%. Các nhà làm luật tin rằng đây là mức có thể đưa lạm phát trở lại mức bình thường. Họ một lần nữa có lẽ đã quá lạc quan. Thông thường, để kiểm soát lạm phát sẽ cần nâng lãi suất lên trên mức trung lập - ở khoảng 2-3%, cao hơn mức tăng của lạm phát cơ bản. Điều này có nghĩa rằng lãi suất điều hành sẽ cần tăng tới mức 5-6%, mức chưa từng thấy kể từ năm 2007. Lãi suất cao có thể kìm hãm được lạm phát nhưng cũng sẽ là mầm mống của suy thoái. Trong vòng hơn 60 năm qua, chỉ có vỏn vẹn 3 lần Fed thành công trong việc làm chậm lại nền kinh tế Mỹ mà không gây ra suy thoái, chưa kể với mức lạm phát phi mã như hiện tại.

Rủi ro suy thoái của kinh tế Mỹ cùng với tình trạng khủng hoảng năng lượng tại Châu Âu và sự khó khăn của Trung Quốc trong việc kiểm soát dịch bệnh chính là 3 mối lo lớn nhất đối với nền kinh tế toàn cầu hiện tại. Các quốc gia thu nhập thấp và trung bình sẽ cảm nhận rõ sự khó khăn từ xu hướng tăng lãi suất của Fed khi sẽ khiến dòng vốn chảy ra khỏi quốc gia và đồng tiền bị suy yếu, cùng với đó là nhu cầu nhập khẩu toàn cầu bị suy giảm.

Liệu rằng Fed sẽ có đủ khả năng tránh đưa nền kinh tế vào tình trạng trên? Rất nhiều nhà kinh tế học đã ủng hộ mức lạm phát cao bởi chúng sẽ khiến mặt bằng lãi suất tăng lên tương ứng và tạo dư địa cho việc cắt giảm lãi suất trong tương lai nếu cần thiết. Lạm phát cũng đã giúp cho chính phủ Mỹ giảm được giá trị thực của các khoản nợ. Vào khoảng năm 2025, khi Fed đánh giá lại cơ chế ra quyết định chính sách của mình, cơ quan này sẽ có cơ hội để nâng mục tiêu lãi suất trung lập của mình cao hơn mức 2% hiện tại.

The Economist

Nhận xét

Broker listing

Cùng chuyên mục

UST, Luna và "tài sản rủi ro an toàn": Khủng hoảng tài chính năm 2008 tái hiện trên thị trường crypto?
Đức Nguyễn

Đức Nguyễn

Macro Analyst

UST, Luna và "tài sản rủi ro an toàn": Khủng hoảng tài chính năm 2008 tái hiện trên thị trường crypto?

Một chuyên gia Bloomberg đã bình luận về lùm xùm Luna như sau. Tài sản “an toàn” có rủi ro cao hơn nhiều so với tài sản rủi ro. Đây là bài học từ khủng hoảng năm 2008, và thị trường crypto đang ôn lại những bài học của thị trường tài chính truyền thống. Rủi ro hệ thống luôn ăn sâu trong tài sản an toàn.
Báo cáo tháng của Crescat Capital: Các xu hướng vĩ mô cần nắm bắt
Nguyễn Long Hà

Nguyễn Long Hà

Junior Analyst

Báo cáo tháng của Crescat Capital: Các xu hướng vĩ mô cần nắm bắt

Crescat là một công ty quản lý tài sản vĩ mô toàn cầu. Chúng tôi phát triển các chủ đề đầu tư chiến thuật dựa trên các mô hình định hướng giá trị độc quyền. Nhiệm vụ của chúng tôi là phát triển và bảo vệ tài sản bằng cách tận dụng các chủ đề vĩ mô dẫn dắt trong thời đại hiện tại. Đây là một điều chưa từng xuất hiện trong lịch sử, sự mất cân đối vĩ mô hiện nay đã làm sai lệch đáng kể nhận thức của thị trường về giá trị và rủi ro. Do một loạt các sự kiện cực đoan vĩ mô không bền vững, lạm phát đã trở nên không ổn định và có khả năng sẽ tiếp tục tệ hơn. Tình hình vĩ mô ngày nay cho thấy nền kinh tế toàn cầu giảm tỷ lệ đòn bẩy trung bình thông qua lạm phát.
Liệu có phải chúng ta đang trong một cuộc suy thoái?
Nguyễn Long Hà

Nguyễn Long Hà

Junior Analyst

Liệu có phải chúng ta đang trong một cuộc suy thoái?

Mặc dù dự báo về số liệu tăng trưởng GDP là một bài toán khó, giới phân tích vẫn làm khá tốt việc này. Tuy nhiên, ở lần dự báo gần đây nhất những con số được công bố đã có sự chênh lệch lớn với số liệu thực thế: GDP giảm 1.4% sau lạm phát trong khi mức dự báo là tăng 1%. Ở Texas, những nhà hàng năm ngoái còn chật cứng mỗi tối cuối tuần giờ đây lượng khách chỉ lấp đầy nửa số chỗ ngồi và giao thông cũng có vẻ như ít đông đúc hơn. Điều tương tự cũng đã diễn ra vào năm 2008 và tháng 3 năm 2020, mặc dù ở thời điểm kể trên mọi thứ không dễ nhận thấy như bây giờ. Người ta tự hỏi liệu các gói kích thích kinh tế có bóp méo các tín hiệu và khiến chúng ta xây quá nhiều nhà, thuê quá nhiều người và khai thác quá nhiều dầu hay không?
Forex Forecast - Diễn đàn dự báo tiền tệ